Bài viết vận dụng phép biện chứng duy vật để phân tích sự chuyển hóa mô thức phát triển của Việt Nam từ thời kỳ Đổi mới sang “kỷ nguyên vươn mình của dân tộc”. Trên cơ sở các quy luật cơ bản của phép biện chứng như: Quy luật chuyển hóa từ những sự thay đổi về lượng thành những sự thay đổi về chất và ngược lại; quy luật thống nhất và đấu tranh giữa các mặt đối lập; quy luật phủ định của phủ định, bài viết làm rõ “vươn mình” không phải là sự đoạn tuyệt với Đổi mới, mà là một bước nhảy về chất nảy sinh từ quá trình tích lũy lâu dài và giải quyết các mâu thuẫn nội tại của mô hình phát triển cũ. Qua đó, bài viết luận giải những thay đổi căn bản về động lực tăng trưởng, cấu trúc phát triển, vị thế hội nhập và quan hệ giữa lực lượng sản xuất với quan hệ quản lý sản xuất trong giai đoạn mới, đồng thời khẳng định ý nghĩa phương pháp luận của phép biện chứng duy vật đối với việc hoạch định đường lối, chiến lược phát triển đất nước trong thời kỳ Đại hội XIV và các thập niên tiếp theo.